Decibel (dB) ifadesini yerinde ve doğru kullanabilmek için önce dB'nin ne olduğunu bilmek ve anlamak gerekir diye düşündüm. Zaman zaman hatalı ifadelerle kullanıldığına şahit oldum, dolayısıyla şöyle kısaca bir gözden geçirme ve hatırlatma yapmakta fayda var.
Decibel, iki takat değerinin orantısının logaritmik olarak ifade edilmesidir. Bir amplifikatörün aktif alet olarak kazancını ya da bir attenuatörün pasif alet olarak kaybını ifade etmekte ve bu değerlerin toplanması ve çıkarılması, devrenin toplamdaki net durumunun ortaya konulması açısından Decibel olarak ifade edilmesi büyük kolaylık sağlar.
Kaskad bağlı iki amplifikatörün birincisinin kazanç faktörü A1 = 275, ikincisinin kazanç faktörü A2 = 55 olsun. Neticede toplam kazanç faktörünü bulmak için çarpma işlemi yapılır:
Böyle bir devrede araya bir de zayıflatıcı (attenüatör) girdiğini düşünürsek hesaplamaların ne kadar karmaşıklaşacağı açıktır. dB kullanımı bu çarpma ve bölme işlemlerini basit toplama ve çıkarmaya indirger.
A.G. Bell’in bulduğu bu hesaplamayı Bell Telefon Şirketi geliştirerek Decibel (dB) birimini ortaya çıkarmıştır. Matematiksel olarak:
Bell değerini yazacak olursak:
Bell olarak kazanç = log A (A burada güç amplifikasyon faktörüdür.)
Bell'in 1/10 değerine ise Decibel denir:
Bir devredeki G (gain) kazancını dB olarak yazacak olursak: G = 10 log (Po / Pi) olur. Ohm kanunu uygulandığında ve giriş-çıkış empedanslarının eşit olduğu (Zi = Zo) durumlarda formüller şuna dönüşür:
| Birim | Formül |
|---|---|
| Güç (Power) | dB = 10 log (Po / Pi) |
| Voltaj (Voltage) | dB = 20 log (Eo / Ei) |
| Akım (Current) | dB = 20 log (Io / Ii) |
dB bağıl bir değerdir. Mutlak değerleri ifade etmek için referanslar kullanılır:
Bu konularda ilerde tekrar buluşmak dileğiyle İzmir’den selamlar ve sevgiler.. Her şey gönlünüzce olsun.
73’s de Özhan TA3BQ
Bu yazı, merhum Özhan Önder (TA3BQ) beyefendinin anısına, orijinal metnine sadık kalınarak ve teknik hesaplamaları gözden geçirilerek düzenlenmiştir. Ruhu şad olsun.
Lütfen paylaşımlarınızda "Amatör Radyoculuk Ruhuna" uygun davranmaya özen gösterin. Bu kapsamda:
uzak durmanızı rica ediyoruz. Bu kurallara uymayan paylaşımlar yayınlanmayabilir ve siteye erişiminiz geçici olarak kısıtlanabilir.
Amatör radyo dünyasındaki en güncel gelişmeleri, etkinlikleri ve haberleri doğrudan e-posta kutunuza alabilirsiniz. Böylece yeni projeler, yarışmalar ve önemli duyurulardan anında haberdar olabilirsiniz.