Antenlerde band genişliğinin belirlenebilmesi için gerekli olan ölçümlerden biri ve geleneksel olanı, besleme hattından SWR ölçüsü yapmaktır. Zamanımızdaki telsiz cihazlarının çoğunluğu 50 Ohm yükte 2:1 ve altındaki SWR değerleri ile çalışma yapabilmektedir. Bundan dolayı 2:1 SWR değerleri, band genişliği ölçüsünde de bir kıstas olarak kullanılmaktadır.
SWR’yi band genişliği değerlendirmesinde veri olarak kullandığımız zaman, antenlerin band genişliği mukayesesinde frekans değeri de önem kazanmaktadır. Yani iki antenin band genişliği mukayesesini yaparken verilerin ayni frekansda alınmış olması şarttır. Mesela 14 MHz için kesilmiş bir dipol antenin 2:1 SWR band genişliği 500 kHz ise, ayni antenin 3.5 MHz band genişliği ayni yani 500 KHz olmayacaktır.
Band genişliğini %’lik olarak ifade etmek mümkündür ve bunun için küçük bir matematik işlemi yapmak gereklidir.
F1 = 2:1 SWR’de alçak frekans değeri
F2 = 2:1 SWR’de yüksek frekans değeri
Fc = Karekök (F1 x F2) formülü ile bulunan merkez frekansı.
Daha iyi anlamak için bir misal yapalım. 52 ohm besleme hattı ile beslenen ve 3.75 MHz için kesilmiş teorik bir tektel dipolün 2:1 SWR frekansları alçak frekansta 3.665 ve yüksek frekansta 3.825 olsun.
Bu hesaplama yolu ile bulunan % 4.3 band genişliği değerini ayni antenin ayni besleme hattı ile kullanılması şartı ile başka bir frekansdaki band genişliğini hesaplayabiliriz.. Mesela bu dipolün 14.2 MHz ‘de ki 2:1 SWR band genişliğini hesaplayacak olursak 14.2 x 4.2 % = 0.611 MHz veya 611 kHz olarak bulunacaktır. Dikkat edilmesi gereken tek nokta ayni besleme hattının kullanılıyor olmasıdır. SWR band genişliği antenin band genişliği frekans sahası içinde besleme hattının yeterliliğini göstermesi bakımından da enteresan bir kriterdir.
Anten band genişliğinin diğer bir ölçüsü antenin Q değeridir. Q değeri antenin besleme hattı empedansından bağımsızdır ayni zamanda çalışılan bandın frekansından da bağımsızdır. Ancak anten resiztansı ve reaktansının bilinen bir frekans yüzdesindeki değerleri diğer bir frekans yüzdesi için değişiklik gösterebilir. Bu durumda band genişliğinin farklı olması da doğal olacaktır. Antenin çalışılacak frekans yüzdesindeki resiztans ve reaktans değerlerini ve bu değerlere göre Q değerini tesbit etmek oldukça karışık bir çalışma olduğundan bu yolla anten band genişliği tesbiti bir hayli zor bir işlemdir.
SWR band genişliği dışında Radyo amatörlerini ilgilendiren diğer band genişliği kriterleri, Kazanç band genişliği (Gain bandwidth), önden arkaya band genişliği (Front-to-back bandwidth) değerleridir.
Kazanç band genişliği bizi ilgilendiriyor çünki anten kazancı arttıkça kazanç band genişliği azalır, yani antenin kazancı arttıkça band genişliği azalır.. Önden arkaya band genişliği arka sinyallerden rahatsız olan amatörler için önem taşımaktadır, özellikle yagi kullananlar açısından. ve TVI ‘den rahatsız olanlar için önemlidir...
Selam ve Sevgilerimle...
73’s de Özhan, TA3BQ
İzmir, Güzelyalı
Q: Antenlerde band genişliği nasıl ölçülür?
A: Geleneksel olarak besleme hattından SWR ölçüsü yapılarak ölçülür. Çoğu cihaz 50 Ohm yükte 2:1 ve altındaki SWR ile çalıştığı için 2:1 SWR band genişliği kıstas olarak kullanılır.
Q: SWR band genişliği yüzdesi nasıl hesaplanır?
A: Formül (F2-F1)/Fc x 100 şeklindedir. F1 alçak frekans, F2 yüksek frekans, Fc ise karekök(F1xF2) ile bulunan merkez frekanstır.
Q: Kazanç band genişliği nedir?
A: Anten kazancı arttıkça kazanç band genişliği azalır. Yani yüksek kazançlı antenlerde band genişliği daralır.
Lütfen paylaşımlarınızda "Amatör Radyoculuk Ruhuna" uygun davranmaya özen gösterin. Bu kapsamda:
uzak durmanızı rica ediyoruz. Bu kurallara uymayan paylaşımlar yayınlanmayabilir ve siteye erişiminiz geçici olarak kısıtlanabilir.
Amatör radyo dünyasındaki en güncel gelişmeleri, etkinlikleri ve haberleri doğrudan e-posta kutunuza alabilirsiniz. Böylece yeni projeler, yarışmalar ve önemli duyurulardan anında haberdar olabilirsiniz.