EMP konusu dikkatinizi çekmiştir, onun devamı sayılabilecek bir konu olan Yıldırım ve yıldırım korunmasını (Lightning Protection) bugün inceliyelim istedim. Yıldırım korunması oldukça kompleks bir konu olmakla beraber temel bilgileri almakla konu hakkında bilgi sahibi olacağımızı düşünüyorum. Yıldırım korunması yıldırımın düşmesini ve vurmasını önlemek olarak alınmamalıdır, bunu zaten yapamayız, ancak belirli korunma yolları ile yıldırım vurmasından zarar görebilecek ekipmanı korumak ana amacımız olacaktır.
"Yıldırımı durduramazsınız fakat yolunu değiştirebilirsiniz. Bu yolu değiştirmenin en iyi yolu da iyi bir topraklama yapmaktan ibarettir."
Yıldırım düştüğünde onun yolunu değiştirmek bir dereceye kadar mümkündür, bu yol değiştirebilme, sevelim veya sevmiyelim, yapabileceğimizin en iyisidir. Herhangi bir anda dünya üzerinde 2000 kadar fırtına olmaktadır ve bu fırtınalar esnasında saniyede 100 adet civarında yıldırım düşmektedir, herbirinin milyar volt potansiyelde 200 bin amperlik akımla 12 bin derece Celsius sıcaklık yarattığını düşünürsek olayın boyutları konusunda bir fikir sahibi olacağımızı zannediyorum.
Yıldırımlar kara parçalarını sever ve %90 ‘ı toprağa düşer. Bu düşmelerdeki hızı saniyede 90.000 mildir ve bu hız ışık hızının hemen hemen yarısı kadardır... 100 milyon feet/saniye ile düşen bu yıldırıma ve yapacağı hasarlara karşı bazı basit önlemler ve pahalı olmıyan enstalasyon metodları ile önleme yapmak mümkündür.
Bir paratoner yada topraklanmış kule veya yüksek bir yapının daha çok yıldırım çekebileceği düşüncesi yanlıştır, bunların yıldırımın düşeceği yer konusunda çok az etkisi vardır ve önemli olan yıldırımı toprağa ulaştıracak en kısa yolu hazırlayarak cihazlarımızı korumak olacaktır. Yıldırımın daima en uzun yapı, kule, gibi nesneleri vurduğunu düşünmek de yanlıştır, bu bir garanti değildir ve çok defa bu gibi yükseklikleri pas geçip aradaki bir ağaca düştüğü görülmüştür... Mikrosaniyede birkaç millik mesafeyi geçip düşen bir yıldırımın elinizdeki sivri uçlu bir şemsiyeye, yada elinizdeki metal bir nesneye düşmesi olasılığı fevkalade düşük orantıdadır. Böyle bir düşünceniz varsa şemsiyenizi evde bırakın ve ıslanmayı göze alın, ve elinizde metal nesneler taşımayın...
Yıldırımın oluşumu deniz seviyesine göre 15 ila 20 bin feet yukarılarda ve yağmur damlaları hava akımı ile yukarıya doğru itildiklerinde buza dönüştükleri zaman başlar... Çok geniş olarak kabul gören bir fikir olmamakla beraber (Bulut-Toprak) yıldırımı bu yağmur damlaları ve buz karışımının oluştuğu bölgelerde başlamaktadır. Oluşmuş elektrik şarjı 50 yardalık basamaklar halinde toprağa doğru inmeğe başlar ve her indiği bölgede şarj deposu oluşturur. Ve olay, toprağa ulaşıldığında, iyi bir toprak irtibatı bulduğunda devre tamamlanacağından yollardaki depolarda toplanan elektrik şarjlarının mikrosaniyede bulutlardan toprağa boşalması ile son bulur... Tüm bu olaylar saniyenin yarısı kadar bir zamanda oluşur ve tamamlanır ve biter...
Bir çok elektrik ve elektronik ekipmanda meydana gelen hasar, yıldırımın direkt vurması ile değil fakat birkaç yüz feet’lik mesafedeki yakın bölgelere düşen yıldırımlar sebebi ile olmaktadır. Bu yakınlık sebebi ile yıldırım koruması olmıyan evlerdeki elektrik kabloların da binlerce voltluk elektrik akımı endüklenmekte ve hasarı yaratan bu yüksek voltaj dalgası olmaktadır. Ayrıca su boruları boyunca yayılarak hasar daha da büyümektedir. Hakikaten geniş kapsamlı darbelerde meydana gelecek EMP (electromagnetic pulse) palsleri, statik ve elektrik sahalarının etkileri, koruma yapılmamış elektrik ve elektronik cihazların hasarına sebeb olabilirler.
Bunlar arasında en iyi ve en sağlam korunma, tüm anten bağlantılarını cihazlardan çıkarmak, cihazlarıda a.c. hatlardan ayırmak ve oturup yıldırımları ve şimşekleri seyretmekdir. Tabiatıyla yağıyorsa yağmuru da seyretmek güzeldir.
Lütfen paylaşımlarınızda "Amatör Radyoculuk Ruhuna" uygun davranmaya özen gösterin. Bu kapsamda:
uzak durmanızı rica ediyoruz. Bu kurallara uymayan paylaşımlar yayınlanmayabilir ve siteye erişiminiz geçici olarak kısıtlanabilir.
Amatör radyo dünyasındaki en güncel gelişmeleri, etkinlikleri ve haberleri doğrudan e-posta kutunuza alabilirsiniz. Böylece yeni projeler, yarışmalar ve önemli duyurulardan anında haberdar olabilirsiniz.